Dünyada birçok ülke saatleri değiştirdi. 26 Ekim Cumartesi gecesi saatler bir saat geri gitti. Bu ülkeler şimdi kış saatini kullanıyor. 27 Mart'ta saatler yine bir saat ileri gidecek.
Avrupa'da birçok insan bu sistemi sevmiyor. 66 milletvekili Ursula von der Leyen'e bir mektup yazdı. Von der Leyen, AB Komisyonu Başkanıdır. Milletvekillerine göre saat değişikliği sağlığa kötü. İnsanlar iyi uyumuyor. Kalp krizi ve trafik kazaları artıyor.
2018'de Avrupa Parlamentosu bir karar aldı. Ama AB ülkeleri anlaşmadı. O zaman AB vatandaşlarının yüzde 84'ü saat değişikliğini istemedi.
Türkiye 2016'da yaz saatinde kaldı. Türkiye'de saatler artık değişmiyor. Bu yüzden kışın sabahlar çok karanlık. Çocuklar karanlıkta okula gidiyor. Birçok aile bu durumdan mutlu değil.
Rusya, Belarus ve Ukrayna da saatleri değiştirmiyor. İzlanda'da saatler 1967'den beri aynı.
Dünyada birçok ülke, 26 Ekim Cumartesi'yi 27 Ekim Pazar'a bağlayan gece saatleri bir saat geri aldı ve kış saatine geçti. 27 Mart'ta ise saatleri yeniden bir saat ileri alacaklar.
Yaz saati uygulamasında ülkeler saatleri ilkbaharda bir saat ileri, sonbaharda bir saat geri alıyor. Amaç, öğleden sonraları gün ışığından daha çok yararlanmak. Bu yüzden insanlar ilkbaharda günü 23 saat, sonbaharda ise 25 saat gibi yaşıyor.
Bu konudaki tartışmalar hem Türkiye'de hem de Avrupa'da devam ediyor. Farklı partilerden 66 Avrupa Parlamentosu milletvekili, AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'e bir mektup gönderdi ve saat değişikliğinin kaldırılmasını istedi. Milletvekillerine göre saat değişikliği insanların uykusunu bozuyor, kalp krizi ve felç riskini artırıyor. Trafik kazaları da artıyor. Milletvekilleri, uygulamanın enerji tüketimini de azaltmadığını söyledi.
Yeşiller Partisi'nden Anna Cavazzini, "Saat değişikliği insan vücudu için gereksiz bir stres" dedi. Bir araştırmaya göre saatlerin değiştiği ilk pazartesi günü iş kazaları artıyor, çünkü çalışanlar bir saat daha az uyuyor. Tahminlere göre Avrupa'daki saat değişiklikleri yüzünden havayolu sektörü her yıl 147 milyon dolar kaybediyor.
Avrupa Parlamentosu 2018'de saat değişikliğini kaldırma kararı aldı. Ancak üye ülkeler bu konuda anlaşamadı. O dönem yapılan bir ankete göre AB vatandaşlarının yüzde 84'ü saat değişikliğinin bitmesini istedi.
Türkiye ise 7 Eylül 2016'da yaz saatini kalıcı hâle getirdi. Ama özellikle kışın karanlıkta okula giden çocuklar, aileleri ve çalışanlar bu kararı eleştiriyor. Avrupa'da saatler geri alınınca Türkiye ile Avrupa arasındaki saat farkı da iki saate çıkıyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, kış saatine dönmenin gündemde olmadığını söyledi. Ancak okulların ve şirketlerin başlama saatlerini değiştirebileceğini belirtti.
Yaz saatini savunanlara göre uzun günler çalışanların motivasyonunu artırıyor. İnsanlar akşamları kendilerine daha çok zaman ayırıyor, mağazalar ve restoranlar da daha fazla müşteri kazanıyor. JP Morgan Chase Enstitüsü'nün 2016'daki araştırmasına göre yaz saati bitince, Kasım ayında harcamalar yüzde 3,5 düştü.
Saat değişikliği, 1973'teki petrol krizinden sonra enerji tasarrufu için düşünüldü ve AB'de 1980'de başladı. Ancak zamanla bazı ülkeler bu uygulamayı bıraktı. Türkiye, Rusya, Belarus ve Ukrayna saatlerini artık değiştirmiyor. İzlanda'da ise saatler 1967'den beri aynı.
Dünyada birçok ülke, gün ışığından daha fazla faydalanabilmek için 26 Ekim Cumartesi'yi 27 Ekim Pazar gününe bağlayan gece yaz saatinden kış saatine geçti. 27 Mart'ta ise saatler yeniden bir saat ileri alınarak yaz saati uygulamasına geçilecek.
Türkçeye "yaz saati uygulaması (YSU)" olarak çevrilen "daylight saving time (DST)", bir ülkede saatlerin ilkbahar başlangıcında bir saat ileri, sonbaharda ise bir saat geri alınmasını kapsıyor. Gün ışığından sabahları daha az, öğleden sonraları daha fazla yararlanmayı amaçlayan uygulama, kısaca bahar aylarında günü 23 saat, sonbaharda ise 25 saat gibi deneyimlemeye neden oluyor.
Ancak ne yaz saati uygulamasının kaldırıldığı Türkiye'de ne de devam ettiği Avrupa'da konuyla ilgili tartışmalar dinecek gibi görünüyor. Avrupa'da farklı partilerden 66 Avrupa Parlamentosu milletvekili harekete geçerek AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen'den saat değişimi uygulamasının kaldırılmasını istedi.
Von der Leyen'e bir mektup gönderen milletvekilleri, saat değişiminin insanların uyku ritmini bozduğunu, kalp krizi ve felç riskini artırdığını, ayrıca trafik kazalarında da artışa sebep olduğunu ifade etti. Milletvekillerine göre uygulamanın enerji tasarrufunda da bir etkisi yok. Yeşiller Partisi'nden AB Tüketicileri Koruma Komisyonu Başkanı Anna Cavazzini, "Saat değişimi, insan vücudu için gereksiz bir yük ve stres kaynağı. Komisyon, saat değişiminin kaldırılmasını engelliyor" dedi.
Christopher M. Barnes ve David T. Wagner tarafından yürütülen bir araştırma, bir saatlik uyku kaybıyla işe gidilen ilk pazartesi günü daha fazla ve daha ciddi iş kazası bildirildiğini göstererek YSU ile yaralanmalar arasındaki ilişkiyi ortaya koymuştu. Aynı gün, çalışanların işle ilgisi olmayan faaliyetler için internette gezinmesi anlamına gelen "siber aylaklık" oranında da keskin bir artış görüldüğü belirtiliyor. Saat değişikliğinin kalp krizi, felç ve depresyon riskini, dolayısıyla sağlık masraflarını artırdığına dair kanıtlar da bulunuyor.
Azalan aydınlatma maliyetlerinin faydaları ise gün içinde artan klima maliyetleri ve YSU döneminin karanlık sabahlarındaki yüksek enerji talebiyle büyük ölçüde dengeleniyor. Ayrıca Avrupa'daki saat değişiklikleriyle uyumlu olmamanın havayolu endüstrisine yılda 147 milyon dolarlık seyahat aksamasına mal olduğu tahmin ediliyor.
Avrupa Parlamentosu, 2018'de saat değişimi uygulamasını kaldırma kararı almıştı, ancak üye ülkeler konuyla ilgili uzlaşamamıştı. O dönem yapılan bir ankette AB vatandaşlarının yüzde 84'ü saat değişiminin kaldırılmasından yana görüş bildirmişti.
Türkiye ise 7 Eylül 2016 tarihli Bakanlar Kurulu kararnamesiyle yaz saatini kalıcı hâle getirdi. Bu karar, özellikle kışın karanlıkta okula giden çocuklar, aileleri ve çalışanlar tarafından eleştiriliyor. Avrupa'da saatlerin bir saat geri alınmasıyla Türkiye ile Avrupa arasındaki saat farkının ikiye yükselmesi de tartışılan konular arasında. Yakın zamanda Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar'a kış saatine dönüş sorulduğunda Bakan, bu konuda bir değişikliğin gündemde olmadığını, ancak okulların derse, şirketlerin de işe başlama saatlerinde değişiklik yapabileceğini söylemişti.
İş Güvenliği Uzmanı Deniz İpek, "İşçiler özellikle ülkenin batısında, nüfusun yoğun olduğu bölgede gün ağarmadan işe gitmek için karanlıkta güne başlamış oluyorlar. Öğrencilerin de güne güneş doğmadan başlamaları tartışılıyor. Biyolojik saatin bozulmasının çeşitli sağlık sorunlarına yol açabildiği kabul ediliyor" diyor.
Uygulamayı savunanlar ise yaz saatinin çalışan motivasyonunu artırdığını ifade ediyor. Daha uzun günler, çalışanların işyerinde daha fazla doğal ışık almasını sağlıyor; araştırmalar da doğal ışığın enerji seviyesini ve motivasyonu yükselttiğini gösteriyor. Bir başka avantaj, tüketim alışkanlıklarının olumlu etkilenmesi. Günlerin uzaması, tüketicilerin akşamları kendilerine daha fazla zaman ayırmasına olanak tanıyor; mağazalar ve restoranlar da bu sayede daha fazla müşteri çekip gelirlerini artırabiliyor. JP Morgan Chase Enstitüsü'nün 2016'da yaptığı bir araştırma, yaz saatinin sona erdiği Kasım ayının ardından tüketici harcamalarının yüzde 3,5 düştüğünü ortaya koyuyor.
Saat değişimi uygulaması, 1973'te dünyayı etkileyen petrol krizine bir çözüm olarak düşünülmüştü. AB'de 1980'de başlatılan uygulamayla enerji tasarrufu sağlanacağı umuluyordu. Ancak bazı uzmanların bu fikirden vazgeçmesiyle bazı ülkeler saat değişimini kaldırdı. Türkiye, Rusya ve Belarus'un ardından Ukrayna da yakın zamanda saatlerini sabit tutan ülkeler arasına katıldı. İzlanda'da ise 1967'den bu yana saatler değiştirilmiyor.