Hakan Fidan, Türkiye'nin Dışişleri Bakanıdır. 29 Ağustos Perşembe günü Brüksel'e gidecek. Orada AB ülkelerinin bakanları ile bir toplantı var. Toplantının adı Gymnich.
Türkiye beş yıl bu toplantıya gitmedi. 2019 yılında AB ile Türkiye arasında bir sorun vardı. Sorun Doğu Akdeniz'deydi. Bu yıl AB, Türkiye'yi tekrar çağırdı. Ankara bu habere sevindi.
Bakanlar toplantıda birçok konuyu konuşacak. Türkiye ve AB ilişkileri önemli bir konu. Bakanlar İsrail-Hamas savaşını ve Rusya-Ukrayna savaşını da konuşacak. Türkiye vize sorununu da konuşmak istiyor.
Türkiye'de 3,1 milyon Suriyeli var. AB, Türkiye'ye para yardımı yapıyor. Türkiye bu parayı Suriye'deki yeni evler için istiyor. AB ise parayı okullar, hastaneler ve iş için veriyor.
Türkiye AB'ye üye olmak istiyor. Ama AB'ye göre bu şimdi zor. AB, Türkiye'de demokrasi ve insan hakları konusunda sorunlar görüyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 29 Ağustos Perşembe günü Brüksel'e gidecek. Fidan orada AB dışişleri bakanlarının Gymnich toplantısına katılacak. AB, Türkiye'yi beş yıl sonra ilk kez bu toplantıya çağırdı. Bu toplantı, Türkiye ile AB arasındaki görüşmeleri yeniden başlatabilir.
AB, 15 Temmuz 2019'da Türkiye ile görüşmeleri azaltma kararı aldı. Bunun nedeni, Doğu Akdeniz'de Türkiye ile Yunanistan ve Kıbrıs arasındaki gerginlikti. O tarihten beri Türk dışişleri bakanları bu toplantıya katılmadı. Son olarak 1 Şubat 2019'da eski Bakan Mevlüt Çavuşoğlu katıldı. Ankara, daveti olumlu bulduğunu açıkladı.
Gymnich toplantısı, adını 1974'te Almanya'daki Gymnich Sarayı'nda yapılan bir zirveden alıyor. Bu resmi olmayan toplantı yılda iki kez yapılıyor. Toplantının yerini genellikle dönem başkanı olan ülke seçiyor. Bu yılın dönem başkanı Macaristan, ama Macaristan ile Avrupa Komisyonu arasında sorunlar var. Bu yüzden AB'nin dış politika sorumlusu Josep Borrell toplantıyı Brüksel'e aldı. Fidan'ı da Borrell davet etti.
Toplantıda 27 AB ülkesinin bakanları Türkiye-AB ilişkilerini, İsrail-Hamas ve Rusya-Ukrayna savaşlarını konuşacak. Fidan'ın, AB'den 2019'daki kararları geri almasını istemesi bekleniyor. Fidan, Türkiye'nin AB üyeliği konusunda hâlâ kararlı olduğunu da söyleyecek. Türkiye ayrıca Gümrük Birliği'nin yenilenmesini ve Türk vatandaşlarının Schengen vizesi sorununun çözülmesini istiyor.
Önemli konulardan biri de Türkiye'deki Suriyeli mülteciler. AB, 2016'daki anlaşmaya göre Türkiye'ye para yardımı yapıyor. AB'ye göre Türkiye'de 3,1 milyon Suriyeli mülteci var. Türkiye, bu paranın mültecilerin Suriye'ye dönüşü için harcanmasını istiyor. Ancak AB, Suriye'deki projelere para vermeyeceğini söylüyor. AB, parayı eğitim, sağlık ve meslek eğitimi için kullanmak istiyor.
AB şu anda Türkiye'nin tam üyeliğini konuşmayı düşünmüyor. AB kaynaklarına göre Türkiye'de insan hakları, demokrasi ve hukuk alanında ciddi sorunlar var. Bu yüzden tam üyelikten bahsetmek gerçekçi değil. AB, Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını uygulamasını istiyor. Yine de AB, başka konularda Türkiye ile konuşmaya devam etmek istiyor.
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, AB dışişleri bakanlarının Gymnich toplantısına katılmak üzere 29 Ağustos Perşembe günü Brüksel'e gidecek. Türkiye'nin beş yıl aranın ardından ilk kez davet edildiği toplantının, Türkiye ile AB arasındaki kurumsal diyalog mekanizmalarını yeniden canlandırması bekleniyor.
AB, Doğu Akdeniz'de Türkiye ile Yunanistan ve Kıbrıs arasında yaşanan gerilim nedeniyle 15 Temmuz 2019'da Ankara ile ilişkilerde diyaloğu sınırlama kararı almıştı. Türkiye'nin dışişleri bakanları da o tarihten bu yana toplantıya davet edilmemişti. Toplantıya en son 1 Şubat 2019'da eski Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu katılmıştı. Ankara ise Brüksel'den yapılan daveti olumlu karşıladığını açıkladı ve bunu "AB'nin diyalog arayışı" olarak değerlendirdi.
Gymnich toplantısı, adını 1974'te Almanya'daki Gymnich Sarayı'nda yapılan AB dışişleri bakanları zirvesinden alıyor. Yılda iki kez düzenlenen bu gayriresmî toplantıda gündemdeki konular ile AB'nin uzun vadeli stratejileri ele alınıyor. Toplantılar, dönem başkanlığını yürüten ülkenin belirlediği yerde düzenleniyor. Ancak bu seneki toplantı, mevcut dönem başkanı Macaristan ile Avrupa Komisyonu arasındaki sorunlar nedeniyle AB Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikası Yüksek Temsilcisi Josep Borrell tarafından Brüksel'e taşındı. Bakan Fidan da toplantıya Borrell tarafından davet edildi.
27 AB ülkesinin dışişleri bakanlarının bir araya geldiği toplantıda Türkiye-AB ilişkileri ile gündemdeki İsrail-Hamas ve Rusya-Ukrayna savaşları gibi konular ele alınacak. Türk diplomatik kaynaklar, bölgesel ve küresel sınamalar karşısında Türkiye ile AB arasındaki ilişkilerin geliştirilmesinin her iki tarafın da yararına olacağını vurguluyor.
Bakan Fidan'ın, Türkiye-AB ilişkilerinin yeniden canlanması için Temmuz 2019'da alınan kararların geri çekilmesi talebini yinelemesi öngörülüyor. Fidan'ın ayrıca Türkiye'nin AB'ye tam üye adaylık statüsünün devam ettiği ve hükümetin bu yöndeki kararlılığının sürdüğü mesajını vermesi bekleniyor. Fidan'ın, Brüksel'in de bu süreci canlandıracak adımlar atması gerektiğini dile getirmesi bekleniyor.
Bu kapsamda, Türkiye ile AB arasında dondurulan ilişkilerin hayata geçirilmesi, Ortaklık Konseyi ile yüksek düzeyli siyasi toplantıların yeniden başlatılması ve Ankara'nın göreve gelecek AB yönetimiyle yeni bir başlangıç yapması bekleniyor. Ankara'nın başlıca talepleri arasında Gümrük Birliği'nin güncellenmesi ve vize serbestisi konularında yeni girişimler için zemin yaratılması ile Türk vatandaşlarının giderek artan Schengen vizesi sorununun çözülmesi yer alıyor.
Ankara ile Brüksel arasındaki en önemli gündem maddelerinden biri de Türkiye'deki Suriyeli mülteciler. AB, 2016'da yapılan anlaşma uyarınca Türkiye'ye barındırdığı Suriyeli mülteciler için finansal yardımda bulunuyor ve mültecilerin sayısını 3,1 milyon olarak hesaplıyor. Toplantıda Brüksel'in bu mültecilere hangi alanlarda ne kadarlık yardım sağlayacağı ele alınacak.
Türkiye, AB yardımlarının Suriyeli mültecilerin ülkelerine geri dönüşüne odaklanmasını ve Suriye'de yapılacak yeni yerleşim alanları için harcanmasını talep ediyor. Ancak AB, Suriye topraklarında bu tür projeleri finanse etmeyeceğinin altını çiziyor. Eğitim, sağlık, sosyo-ekonomik gelişim ve meslek edindirme gibi alanları finanse etmeyi düşünen AB, Türkiye'den entegrasyon amaçlı politikalara ağırlık vermesini bekliyor.
Türkiye'nin tam üyelik müzakerelerinin canlandırılması ise Brüksel'in kısa ve orta vadeli gündeminde bulunmuyor. Birliğin diplomatik kaynakları, her yıl yayımlanan ilerleme raporlarında Türkiye'de insan hakları, demokrasi ve hukukun üstünlüğü alanlarında ciddi gerilemeler tespit edildiğini vurguluyor. Kaynaklara göre Türkiye, aday ülkelerin yerine getirmesi gereken Kopenhag Kriterleri'nden giderek uzaklaşıyor ve böyle bir durumda tam üyelikten bahsetmek gerçekçi değil. Kaynaklar ayrıca Türk hükümetine insan hakları ve demokrasi konusundaki beklentilerin birçok kez iletildiğini söylüyor.
Bu çağrılar kapsamında Türkiye'den Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarını uygulaması bekleniyor. Diplomatik kaynaklar, AB'nin Türkiye ile tam üyelik dışındaki konularda diyalog kanallarını açmaya istekli olduğunu anımsatarak ilerleyen dönemde de bu iletişimin artarak sürmesinden yana olduklarını belirtiyor.