Hindistan ve Pakistan Asya'da iki büyük ülkedir. İki ülkenin de nükleer silahları var. Şimdi iki ülke arasında büyük bir sorun var.
22 Nisan'da Keşmir'de bir saldırı oldu. Saldırı Pahalgam'da oldu. Bu saldırıda 26 turist öldü. Hindistan Pakistan'ı suçluyor. Pakistan'a göre bu doğru değil.
Hindistan bir su anlaşmasını durdurdu. Bu anlaşma İndus nehirleri için önemli. Pakistan'ın tarımı için bu su çok önemli. Pakistan da Hindistan ile ticareti durdurdu. Pakistan uçaklara havayı kapattı.
Keşmir sorunu çok eskidir. 1947'de iki ülke bağımsız oldu. O günden beri iki ülke arasında birçok savaş oldu. Bugün Hindistan'ın Keşmir'de 500.000 askeri var.
Birçok ülke saldırıya karşı çıktı. BM iki ülkeden barış istiyor. İnsanlar yeni bir savaştan korkuyor.
Asya'nın iki nükleer gücü Hindistan ve Pakistan, Keşmir sorunu yüzünden yine karşı karşıya. 22 Nisan'da Hindistan'ın kontrolündeki Cammu Keşmir bölgesinde, Pahalgam'da bir terör saldırısı oldu. Saldırıda 26 turist hayatını kaybetti. Bundan sonra iki ülke arasındaki gerginlik arttı. Sınırda askerler hareket etti ve küçük çatışmalar yaşandı.
Direniş Cephesi adlı radikal bir grup, saldırıyı kendisinin yaptığını açıkladı. Bu grup, Leşker-i Tayyibe örgütünün bir koludur. Hindistan ise saldırganların Pakistan'dan geldiğini söyledi ve Pakistan hükümetini sorumlu tuttu.
Başbakan Narendra Modi, Suudi Arabistan gezisini yarıda bırakıp Yeni Delhi'ye döndü. Hindistan, İndus Suları Anlaşması'nı durdurdu ve Pakistanlı diplomatların ülkeden gitmesini istedi. Pakistan vatandaşlarına vize vermeyi de bıraktı. Pakistan da Hindistan'la bütün ticareti kesti ve hava sahasını kapattı. Pakistan'a göre nehirlerin suyunu değiştirmek bir savaş nedeni olacak. Bu kararlardan sonra 850 Hindistan vatandaşı Pakistan'dan, 537 Pakistan vatandaşı da Hindistan'dan ülkesine döndü.
Keşmir sorunu 1947'de başladı. O yıl İngiltere Hindistan'dan çekildi ve Hindistan ile Pakistan bağımsız oldu. Keşmir'in halkı çoğunlukla Müslümandı ama yöneticisi Hinduydu. Bu yönetici Keşmir'i Hindistan'a bağladı. O günden beri iki ülke birçok kez savaştı ve on binlerce kişi öldü. 2019'da Modi hükümeti Keşmir'in özel statüsünü kaldırdı. Bugün Hindistan'ın bölgede 500.000 askeri var.
İndus nehirlerinin suyu iki ülke için de çok önemli. Özellikle Pakistan'ın tarımı bu suya bağlı. Nehirlerin çoğu Hindistan'ın kontrol ettiği topraklardan çıkıyor. Bu yüzden Hindistan daha güçlü bir konumda.
Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif, tarafsız bir soruşturmaya hazır olduklarını söyledi. Pakistan Savunma Bakanı Khavaja Muhammed Asıf ise Hindistan'ın saldırıyı bahane olarak kullandığını belirtti. BM, iki ülkeden sakin kalmalarını ve sorunu barış içinde çözmelerini istedi. ABD, Rusya, AB ve Çin de saldırıyı kınadı.
Hindistan polisi, saldırıyla ilgili 1.500 kişiyi gözaltına aldı. Modi, teröristleri "dünyanın sonuna kadar" kovalayacaklarını söyledi.
Askerî tarihçi Srinath Raghavan, BBC'ye Hindistan'dan güçlü bir cevap beklediğini söyledi. Hindistan 2016 ve 2019'da da hava saldırıları yaptı. Uzmanlar, Pakistan'ın da cevap vereceğini düşünüyor. İki ülkenin de nükleer silahları olduğu için dünya bu durumdan endişeli.
Asya'nın iki büyük nükleer gücü Hindistan ve Pakistan, bir kez daha "ezeli" Keşmir sorununun artçıları nedeniyle karşı karşıya. 22 Nisan'da Hindistan'ın kontrolündeki Cammu Keşmir eyaletine bağlı Pahalgam'da 26 turistin hayatını kaybettiği terör saldırısının ardından yükselen tansiyon, karşılıklı yaptırımları, sınır hattında askerî hareketliliği, hatta ufak çaplı çatışmaları beraberinde getirdi.
Himalayalar'ın kartpostal benzeri coğrafyası sebebiyle "Hindistan'ın İsviçresi" olarak anılan Pahalgam'daki saldırıyı, Cammu Keşmir'in Pakistan toprağı olduğunu savunan radikal İslamcı Leşker-i Tayyibe'nin kolu Direniş Cephesi üstlendi. Hindistan ise saldırganların Pakistan'dan geldiğini belirterek İslamabad yönetimini sorumlu tuttu.
Kritik önem atfedilen Suudi Arabistan gezisini yarıda keserek Yeni Delhi'ye dönen Başbakan Narendra Modi, sert açıklamalarına İndus Suları Anlaşması'nı askıya alma kararını ekledi. Ayrıca başkentte görevli Pakistanlı müsteşarlardan ülkeyi terk etmeleri istendi ve Pakistan vatandaşlarına yönelik vize hizmetleri iptal edildi. Buna karşılık Pakistan, Hindistan'la her türlü ticareti durdurdu, hava sahasını kapattı ve anlaşmanın dışına çıkılarak nehirlere yapılacak müdahaleleri "savaş nedeni" sayacağını ilan etti. Bu kararların ardından diplomatlar ve resmî görevliler dahil 850 Hindistan vatandaşı Pakistan'dan, 9'u diplomat ve resmî görevli olmak üzere 537 Pakistan vatandaşı da Hindistan'dan ülkesine döndü.
1947'de İngiltere sömürgesi Hindistan'dan çekilirken nüfusunun çoğu Hindu olan Hindistan ile Müslümanların çoğunlukta olduğu Pakistan bağımsızlığını kazandı. Nüfusu Müslüman, prensi (mihrace) Hindu olan Keşmir, kanlı bir sürecin ardından Mihrace Hari Singh'in kararıyla Hindistan'a bağlandı. Bu karar, iki genç devlet arasında 78 yıl sonra dahi süren ve on binlerce kişinin hayatına mal olan krizin başlangıcı oldu. İki ülke birçok kez savaşa tutuştu; nihayetinde Hindistan, Cammu Keşmir'in çoğunluğunu ve stratejik bölümlerini kontrolünde tuttu. Ama bölgede hoşnutsuzluklar, hatta ayaklanmalar hiç eksik olmadı. 2019'da Modi yönetiminin Keşmir'in özel statüsünü iptal etmesi ise güncel bir gerginlik sebebi olarak öne çıktı.
Hindistan, sık sık silahlı çatışmalara sahne olan bölgede 500.000 asker bulunduruyor. Sivillere yönelik son saldırı 2024'te Hindu hacıların otobüsünün kurşunlanmasıyla yaşanmış, 9 kişi hayatını kaybetmişti.
Bağımsızlık sonrası Keşmir sorunuyla birlikte gündeme gelen stratejik sorunların başında İndus Havzası suyunun paylaşımı geliyordu. Havza iki ülkeye de can verdiğinden siyasi ve coğrafi bölünme, su savaşları tehlikesini de beraberinde getirmişti. İndus Suları Anlaşması bu meseleye olabildiğince adil bir çözüm bulma niyetiyle imzalanmıştı. Ancak Hindistan'ın anlaşmayı askıya alması ve Pakistan'ın bunu savaş sebebi sayması, Pakistan'ın daha kırılgan bir konumda olduğunu ortaya koyuyor. Pakistan tarımı için büyük önem taşıyan İndus nehirlerinin çoğunun Hindistan'ın kontrolündeki topraklardan doğması, Yeni Delhi'ye ciddi bir stratejik avantaj sağlıyor.
Krizin uzun tarihinde nadir görülen şekilde turistlerin hedef alındığı saldırının ardından Hindistan, Pakistan'ı net bir dille suçladı. Pakistan Başbakanı Şahbaz Şerif ise her türlü "tarafsız ve şeffaf" soruşturmaya açık olduklarını belirtti; sürece Çin ve Rusya da davet edildi. Pakistan Savunma Bakanı Khavaja Muhammed Asıf, Hindistan'ın anlaşmayı askıya almak için saldırıyı bahane olarak kullandığını, kanıt ya da soruşturma olmaksızın yapılan suçlamaların bölgeyi istikrarsızlaştırma riski taşıdığını ifade etti.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres'in sözcüsü Stephane Dujarric, 24 Nisan'da New York'ta meselenin "barışçıl yolla" çözülebileceğini söyledi ve "İki hükümete de azami itidal gösterme, durumun daha da kötüleşmesini önleme çağrısı yapıyoruz" dedi. Aralarında ABD, Rusya, AB ve Çin'in de bulunduğu çok sayıda devlet ve kurum saldırıyı kınadı.
Hindistan polisi, saldırının arkasında olduğundan şüphelenilen dört silahlı kişiden üçünün ismini açıkladı ve bunlardan ikisinin Pakistan vatandaşı, birinin ise Keşmirli olduğunu iddia etti. 1.500 kişi sorgulanmak üzere gözaltına alınırken saldırganlarla ilgili bilgi verenlere para ödülü vadedildi. Modi, Hindistan'ın tüm teröristleri ve destekçilerini tespit edip cezalandıracağını ve onları "dünyanın sonuna kadar kovalayacaklarını" dile getirdi. Bölgenin son yıllarda turizmden eğitime pek çok alanda büyümesinin teröristleri rahatsız ettiğini savunan Modi, "Hindistan'ın ve Keşmir'in düşmanları, bölgeye barış gelmesinden memnun değil" dedi.
BBC'ye konuşan askerî tarihçi Srinath Raghavan, Hindistan'ın hem ülke içindeki öfkeyi yatıştıracak hem de Pakistan'daki aktörlere mesaj verecek güçlü bir yanıt vermesinin beklendiğini söyledi. 2016 ve 2019'da bu yanıtların hava saldırıları ya da sınır ötesi harekâtlarla verildiğini hatırlatan Raghavan, hükümetin bu düzeyin gerisinde kalan bir eylemle yetinemeyeceğine dikkat çekti.
Pakistan'ın da karşılık vermesine kesin gözüyle bakılıyor ve iki ülkenin nükleer güç olması, bölgesel ve uluslararası endişeyi büyütüyor. Raghavan, İsrail-İran krizlerini örnek göstererek nükleer silahların tarafları ölçülü davranmaya ittiğini, ancak riskin büyüklüğünün yine de görmezden gelinemeyeceğini söyledi.