MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli salı günü bir konuşma yaptı. Konu Abdullah Öcalan. Öcalan, PKK'nın lideri. O, İmralı'da bir cezaevinde.
Bahçeli bir şey istiyor. Öcalan Meclis'e gelsin. DEM Parti'nin toplantısında “Terör bitti.” desin. Bahçeli yeni bir yasa da istiyor. Bu yasanın adı “umut hakkı”. Belki bir gün Öcalan cezaevinden çıkacak.
DEM Parti bu fikri beğendi. Tülay Hatimoğulları Oruç, DEM Parti'nin eş genel başkanı. Ona göre Öcalan barış için çok önemli. DEM Parti barış için hazır.
Cumhurbaşkanı Erdoğan da bir açıklama yaptı. Ona göre Türkiye'de teröre yer yok. CHP Genel Başkanı Özgür Özel'e göre bu iş Meclis'in işi.
Başka partiler çok kızgın. İYİ Parti, Yeniden Refah Partisi, Zafer Partisi ve Memleket Partisi bu fikri sevmedi. Onlara göre bu fikir çok yanlış.
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, salı günü partisinin grup toplantısında şaşırtıcı bir öneri yaptı. Bahçeli, İmralı'da cezaevinde olan PKK lideri Abdullah Öcalan hakkında konuştu. Öcalan'ın dış dünyayla görüşmesi uzun zamandır yasak. Bahçeli şöyle dedi: “Bu yasak kalkarsa Öcalan gelsin, DEM Parti'nin grup toplantısında konuşsun. Terörün bittiğini ve örgütün kapandığını açıklasın.”
Bahçeli, Öcalan bunu yaparsa “umut hakkı” için yeni bir yasa yapılabileceğini de söyledi. Bahçeli, 1 Ekim'de Meclis'in açılışında DEM Partili yöneticilerle el sıkışmıştı.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları Oruç bu öneriye olumlu cevap verdi. Oruç, barış için konuşulacak kişinin Öcalan olduğunu belirtti. Ona göre yasak hemen kaldırılmalı. Oruç, DEM Parti'nin barış için her şeyi yapmaya hazır olduğunu söyledi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Türkiye'nin geleceğinde teröre yer olmadığını söyledi. Erdoğan, bu tarihî fırsatın kaçırılmamasını istediğini de ekledi. CHP Genel Başkanı Özgür Özel ise bu işin tek bir kişinin konuşmasıyla çözülemeyeceğini belirtti. Özel'e göre her şey Meclis'te yapılmalı. Özel, terörün bitmesine tam destek vereceklerini söyledi.
Bazı politikacılar ise çok sert tepki gösterdi. CHP'li Murat Emir, Bahçeli'nin konuşmasının çok yanlış olduğunu söyledi. İYİ Partili Ayyüce Türkeş Taş, Bahçeli'yi kınadı. Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, bu önerinin şehitlerin hatırasına büyük bir darbe olduğunu belirtti. Zafer Partisi'nden Ümit Özdağ ve Memleket Partisi'nden Muharrem İnce de sosyal medyada Bahçeli'yi eleştirdi.
Umut hakkı, uzun süre cezaevinde kalan ve iyi davranan mahkumların şartlı olarak serbest kalabilmesi demek. Öcalan 1999'da yakalanmış ve idam cezası almıştı. Bu ceza daha sonra ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), 2014'te Öcalan'ın hiç serbest kalma şansı olmadan ömür boyu hapis yatmasının insan haklarına aykırı olduğuna karar verdi.
DEM Parti Milletvekili Sırrı Sakık, 25 Eylül'de Meclis'e bir kanun teklifi verdi. Bu teklife göre bu tür mahkumlar 36 yıl yerine 25 yıl sonra şartlı olarak serbest kalabilecek.
Salı günü partisinin grup toplantısında konuşan MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, “Şayet teröristbaşının tecriti kaldırılırsa, gelsin DEM Parti grup toplantısında konuşsun, terörün bittiğini, örgütün lağvedildiğini ilan etsin” dedi. Bahçeli, “Ne Kandil ne Edirne, adres İmralı'dan DEM'e uzansın; terör sorunu ülke gündeminden tamamen çıkarılsın. Hodri meydan, buna varız” diye ekledi.
Bahçeli, umut hakkına da vurgu yaptı: “Bu dirayet ve kararlılığı gösterirse, umut hakkının kullanımıyla ilgili yasal düzenlemenin yapılması ve bundan yararlanmasının önü de ardına kadar açılsın.” Bahçeli, TBMM'nin 1 Ekim Salı günü yapılan açılışında DEM Partili yöneticilerle el sıkışmış, “Beni harekete geçiren Sayın Cumhurbaşkanımızın yaptığı konuşmadır” demişti.
DEM Parti Eş Genel Başkanı Tülay Hatimoğulları Oruç ise teklifi olumlu yanıtladı: “Kürt sorununun çözüm yolu, yöntemleri ve muhatapları bellidir. Ortadoğu'da ve Türkiye'de barışın muhatabı İmralı'da ağır tecrit altında bulunan sayın Abdullah Öcalan'dır. Bir başlangıç olacaksa tecrit derhal kaldırılmalıdır. Onurlu bir barış için inisiyatif almaya hazırız.” Oruç, “Fiziki olarak gelsin konuşsun diyoruz. Ne konuştuğunu hep birlikte görelim” dedi ve DEM Parti olarak ne gerekirse yapmaya hazır olduklarının altını çizdi.
AK Parti grup toplantısında Bahçeli'nin çağrısına değinen Cumhurbaşkanı Erdoğan, “Türkiye'nin geleceğinde teröre yer olmadığını herkesin idrak etmesini bekliyoruz” dedi. Erdoğan, “Cumhur İttifakı tarafından açılan tarihî fırsat penceresinin kişisel hesaplara kurban edilmemesini ümit ediyoruz. Hep beraber terörün olmadığı Türkiye'yi inşa edelim istiyoruz” diye konuştu.
CHP Genel Başkanı Özgür Özel, tek bir kişinin konuşmasıyla bu işin çözülemeyeceğini, ne yapılacaksa TBMM'de yapılması gerektiğini ifade etti. Özel, “Bu ülkede terörün bitmesine, annelerin gözyaşının silinmesine biz tam destek vereceğiz. Kürtleri Türkiye Cumhuriyeti'nin sahibi yapalım. Biz kurucu parti olarak buradayız, her şeyi hep birlikte yapmayı teklif ediyoruz. Hodri meydan” dedi.
CHP Grup Başkanvekili Murat Emir ise açıklamaya tepki gösterdi: “Son derece yanlış bir noktadan başlıyor. 'İmralı canisi' dediği kişiden çözüm bekliyor. Son derece talihsiz bir konuşmadır.” İYİ Parti Adana Milletvekili Ayyüce Türkeş Taş da “Kulaklarıma inanamadım” diyerek Bahçeli'yi kınadı.
Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, teklifin milletin terörle mücadelesine ve şehitlerin aziz hatırasına ağır bir darbe olduğunu söyledi: “Eğer bir muhatap aranıyorsa, Kürt halkının temsilcisi terörist elebaşı değil; siyasi partiler, STK'lar, kanaat önderleri ve bölgedeki vatandaşlarımızdır.” Zafer Partisi Genel Başkanı Ümit Özdağ, sosyal medyada “Allah böyle siyaseti kahretsin. İnanılır gibi değil” diye yazdı. Memleket Partisi Genel Başkanı Muharrem İnce ise “İki ortak, seçim meydanlarında birbirine ip atıyordu, şimdi Apo ile ip atlıyorlar. Önce idamdan kurtardı, şimdi cezaevinden çıkaracak” dedi.
Umut hakkı, ceza hukukunda hapis cezasına mahkum edilenlerin belirli bir süre boyunca gösterdiği iyi hâl göz önünde bulundurularak, kanunla belirlenmiş şartlar dahilinde koşullu salıverilme olasılıklarının değerlendirilmesi anlamına geliyor. Bu kavram, suçluların cezalarının bir kısmını tamamladıktan sonra topluma yeniden kazandırılmalarını amaçlıyor. AİHM kararlarının uygulanması hâlinde umut hakkı, Öcalan'ın serbest kalmasını sağlayabilecek. Türkiye, İnfaz Kanunu'nda tek maddelik bir değişiklik yaparak Öcalan'a kapıyı açabilir.
15 Şubat 1999'da yakalanan Öcalan, 28 Nisan 1999'da idama mahkum edilmiş, Yargıtay 9. Ceza Dairesi bu kararı 25 Kasım 1999'da onamıştı. Ceza daha sonra ağırlaştırılmış müebbet hapse çevrildi. AİHM ise 2014'te, Öcalan'a şartlı tahliye olasılığı olmaksızın ömür boyu hapis cezası verilmesiyle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 3'üncü maddesinin ihlal edildiğine karar verdi.
DEM Parti Milletvekili Sırrı Sakık da 25 Eylül'de TBMM'ye umut hakkıyla ilgili bir kanun teklifi sunmuştu. Komisyonda bekleyen teklif, örgüt kurmak ve yönetmekten ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum edilenlerin koşullu salıvermeden yararlanması için gereken 36 yıllık sürenin 25 yıla indirilmesini öngörüyor.